Ana sayfa Forum Serbest Kürsü Konu Dışı Boyarmaddelerin liflere fiksaj yöntemleri nelerdir?

Bu konu 0 yanıt ve 1 izleyen içeriyor ve en son  Görkem DÜLGER tarafından 1 ay 1 hafta önce tarihinde güncellendi.

1 yazı görüntüleniyor (toplam 1)
  • Yazar
    Yazılar
  • #6553

    Görkem DÜLGER
    • TM Puanı47
    • ★★

    Merhaba arkadaşlar,

    Bu yazımda sizlere Tekstil mamüllerinin renkledirilmesinde kullanılan boyarmaddelerin liflere(Tekstil mamüllerine) fiksaj yöntemlerinden bahsedeceğim.

     

    BOYARMADDELERİN LİFLERE FİKSAJ YÖNTEMLERİ

    Iyi bir boyamanın yapılabilmesi için lif içine difüzlenmiş boyarmaddenin lif içinde kalması(yani fikse olması) sağlanmalıdır. Bu olay, şu yöntemlerle gerçekleştirilebilir:

    1. Kimyasal bağlar
    2. Boyarmadde parçacıklarının lif içinde büyütülmesi
    3. Boyarmadde parçacıklarının lif içinde suda çözünürlüğünün ortadan kaldırılması
    4. Boyarmadde parçacıklarının lif içinde hapsedilmesi

    Tüm bu fiksaj yöntemlerinin ortak özelliği boyarmaddenin yapının içinde tutulması iken farklı özelliği bu olayın gerçekleştiriliş şeklidir.

     

    Kimyasal bağlar ile boyarmadde fiksajı

    Boyarmadde molekülleri ile lif ic yapıları arasında oluşan bağlar boyarmaddelerin lif içinde sabit olarak kalmasını destekler. Boyarmadde parçacıklarının yapıya kuvvetli bağlar ile tutunması sonucu herhangi bir dış etmen ile yapıdan ayrılmamasıdır. Kimyasal bağın kuvveti fiksaj derecesini belirlemektedir. Reaktif boyarmaddelerin kovalent bağlarla bağlanması bu grubun başlıca örneklerindendir.

     

    Boyarmadde parçacıklarının lif içinde büyütülmesi ile boyarmadde fiksajı

    Boyarmadde molekülü küçük yapılı ve lif ile kuvvetli bağlar yapamıyor ise sulu ortamda kapiler boşluklardan rahatlıkla lif dışına çıkabilir. Bu durumu önlemek için lif içerisinde bulunan küçük yapılı boyarmadde molekülüne renksiz ve büyük yapılı bir molekül bağlanır. Bu sayede boyarmaddenin lif içindeki boyutu fiziksel olarak büyümüş olur. Büyüyen boyarmadde molekülünün lif dışına çıkışı engelleniyor. Krom mordan ve direkt boyarmaddelerin fiksaj yöntemi bu grubun örneklerindendir.

     

    Boyarmadde parçacıklarının lif içinde suda çözünürlüğünün ortadan kaldırılması ile boyarmadde fiksajı

    Bu yöntem küp boyarmaddeler için kullanılmaktadır. Küp boyarmaddeler temelde suda çözünmezler ve suda çözünmeyen bir boyarmaddenin life afinitesi olamaz. Küp boyarmadde liflere nüfuz ettirilebilmek için suda çözünür hale getirilerek yapıya dahil ediliyor ve yapı lif içerisinde tekrar suda çözünmez hale dönüştürülüyor. Bunun sonucunda diğer işlemlerde lif ıslandığında boyarmadde suda çözünmez durumda olduğu için su ile herhangi bir reaksiyon vermiyor. Bu sebeple küp boyarmaddelere aynı zamanda küp pigmenti de deniliyor.

     

    Boyarmadde parçacıklarının lif içinde hapsedilmesi ile boyarmadde fiksajı

    Disper boyarmaddeler ile polyester veya asetatın boyanmasında kullanılan yöntemdir. Noniyonik yapıya sahip liflerin yapısının açılmasının tek şansı sıcaklık uygulamasıdır. Sıcaklık ile makromoleküllerin arasındaki bağlar kırılarak açılır. Bu boşluklardan boyarmadde molekülleri yapıya girer, bu giriş tamamlandıktan sonra sıcaklık yavaş yavaş düşürülür ve makromoleküllerin birbirine yaklaşması ile tekrar bağ kurulması sağlanır. Böylelikle kapanan yapı ile boyarmadde molekülleri lifiçine hapsedilmiş olur.

     

    Bu yazımda sizlere lif iç yapısına dahil edilen boyarmadde moleküllerinin yapıda sabitlenme şekillerini yani fiksaj yöntemlerini anlatmaya çalıştım. Umarım faydalı bir yazı olmuştur 🙂

1 yazı görüntüleniyor (toplam 1)

Bu konuyu yanıtlamak için giriş yapmış olmalısınız.