Rijitlik Nedir? Rijitlik Merkezi Hesabı

rijitlik nedir

Rijitlik, mühendislik öğrencilerinin birinci sınıftan itibaren sürekli duyduğu kavramların başında gelmektedir. Özellikle metalurji ya da inşaat mühendisliği okuyorsanız rijitlik terimini iyi şekilde bilmeniz gerekir. Bu yazımda rijitlik nedir, rijitlik merkezi hesabı nasıl yapılır sorularına elimden geldiğince cevap vermeye çalışacağım.

Rijitlik Nedir?

Rijitlik ne demek sorusunun cevabı mühendislik bölümünden mühendislik bölümüne değişkenlik gösterir. İnşaat mühendisliği ve metalurji mühendisliği için bu soruyu ayrı ayrı cevaplandıracağım.

İnşaat Mühendisliğinde Rijitlik Nedir?

Her yapının üzerinde çeşitli yükler vardır. Yapının üzerine gelen yüklerin etkisi altında yapının dengede, stabil durumda kalmasına rijitlik denir. Rijitliğin tanımını bu şekilde yapmak inşaat mühendisliği açısından yeterli olmaz. Bir mühendise rijitlik derseniz aklına: Moment rijitliği, kayma rijitliği gibi kavramlar gelir.

  • Moment rijitliği: Bir yapı elemanının kendisini döndürmeye çalışan kuvvete karşı gösterdiği dirençtir.
  • Kayma rijitliği: Bir yapı elemanının kesme kuvvetine karşı gösterdiği dirençtir.

Buradan da anlaşıldığı üzere bir yapı hakkında rijit yapı denildiğinde, o yapının her etkiye karşı rijitlik göstermesi beklenemez.

Rijitlik Nelere Bağlıdır?

Birçok faktör rijitliğe doğrudan etki eder.

  • Yapı boyutu
  • Taşıyıcı eleman boyutu
  • Taşıyıcı elemanların yerleşimi
  • Kat yüksekliği
  • Betonun özellikleri
  • Duvar miktarı
  • Atalet Momenti

Kısaca rijitlik, yapının yük taşıma kapasitesine etki edebilecek her şeye bağlıdır denilebilir.

Metalurji ve Malzeme Mühendisliğinde Rijitlik Nedir?

Her malzemenin kendisine has karakteristik özellikleri vardır. Mesela bir kağıdı çekme kuvveti uygulayarak kolay şekilde yırtabilirsiniz ancak bir ipi çekme kuvveti ile yırtmanız oldukça zordur. Malzemelerin kuvvet altında şekil değiştirmeye karşı gösterdiği dirence rijitlik denir.

rijitlik merkezi hesabı

Rijitlik Merkezi Hesabı Yapma

Yazıyı buraya kadar okuduysanız rijitlik hakkında bilgi sahibi oldunuz demektir. Hadi gelin bir de rijitlik merkezi nasıl hesaplanır bu konuya değinelim.

  • Rijitlik merkezini hesaplayabilmek için ilk olarak kolon ve perdelerin atalet momentleri hesaplanır.
  • Daha sonra bir nokta referans olarak kabul edilir. Kafanızın karışmaması için referans noktasını elemanın en alt ya da en üst noktası olarak seçmenizde fayda var.
  • Kolon ve perdelerin atalet momentleri, kolon ve perdelerin ağırlık merkezinin referans noktasına olan uzaklığıyla çarpılarak toplanır. Ardından toplam atalet momentine bölünerek rijitlik merkezi bulunur.

Yukarıda anlattıklarımı daha kolay anlayabilmeniz için formül haline dönüştürmek istiyorum.

Rijitlik merkezi hesabı formülü: [(Perde(b*h³/12)*X1)+(Kolon(b*h³/12)*X2)]/[∑b*h³/12]

Yukarıdaki formülü kullanarak siz de rijitlik merkezi hesabı yapabilirsiniz.

Rijitlik Hesabı Nasıl Yapılır?

Rijitliğin tanımını yaparken rijitliğin, kuvvet altında şekil değiştirmeye karşı gösterilen direnç olduğundan bahsetmiştik. Buradan yola çıkarak sayısal olarak rijitlik hesabı yapılabilir. Bir örnek üzerinden sizlere rijitlik hesabı yapmayı anlatmak istiyorum.

Bir kolonun üzerine 200 N yük etki ettiğini varsayalım. Bu yükten dolayı da kolonda 2 cm deplasman meydana gelmiş olsun. 200N/2cm işleminden rijitlik 100 N/cm olarak elde edilir.

Tavsiye Yazı: Hiperstatiklik Derecesi Hesaplama

Bu yazımda rijitlik nedir, rijitlik merkezi nasıl hesaplanır sorularına elimden geldiğince cevap vermeye çalıştım. Soru ve görüşlerinizi yorum kısmından benimle paylaşabilirsiniz.

YORUM YAP

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir