Moment Nedir? Moment Nasıl Hesaplanır?

moment nedir

Moment adını ilk kez fizik dersinde duyduğumuz fakat hayatımızın her alanında karşımıza çıkan önemli bir kavramdır. Bu yazımda moment nedir ve moment nasıl hesaplanır sorularına elimden geldiğince cevap vermeye çalışacağım.

Moment Nedir?

Bir kuvvetin, seçilen herhangi bir eksene ya da noktaya uyguladığı döndürme etkisine moment denir. Bir noktada moment meydana gelebilmesi için kuvvetin, momentin oluşacağı noktanın üzerinde olmaması gerekir. Kuvvet ile momentin oluşmasını istediğimiz nokta arasında kuvvet kolu adını verdiğimiz bir mesafe olmalıdır.

Moment teriminin kafanızda daha iyi oturması için günlük hayattan örneklerle açıklamak istiyorum. Odanızın kapısını açtığınızı hayal edin. Kapı koluna bir kuvvet uygularsınız ve bu kuvvette kapı menteşesinin kendi etrafında dönmesini sağlayarak kapıyı açar. Bu olayda elinizi kuvvet, kapı kolunu kuvvet kolu, menteşeyi de momentin oluşmasını istediğimiz nokta olarak düşünebiliriz.

Moment Nasıl Hesaplanır?

Aslında moment ne demek sorusuna cevap verirken momentin nasıl hesaplandığından da bahsetmiş olduk. Moment sayısal olarak kuvvet ile kuvvet kolunun çarpılmasıyla bulunur. Moment formülü Moment = Kuvvet x Kuvvet Kolu şeklindedir.

Eğer bir işi daha az kuvvet harcayarak yapmak istiyorsanız kuvvet kolunun uzunluğunu artırmanız gerekir. Kuvvet kolu ile o işi yapmak için harcanan kuvvet ters orantılıdır.

Yukarıdaki görselde İngiliz Anahtarına 50 N büyüklüğünde kuvvet uygulanarak 0.10 m mesafedeki somun sıkılmaya çalışılıyor. Somunun olduğu noktada 50*0.10 = 5 N.m değerinde moment oluşur.

Açılı Kuvvetlerde Moment Nasıl Hesaplanır?

Açılı kuvvetlerde moment hesabı açısız kuvvetlere göre biraz farklıdır. İlk olarak kuvvet bileşenlerine ayrılır ve hangi bileşeni moment oluşturuyorsa o kullanılarak hesap yapılır. Yani açılı bir kuvvette direkt büyüklük mesafe ile çarpılarak işlem yapılmaz.

Tork nasıl hesaplanır

Yukarıdaki şekilde F kuvvetinden dolayı O noktasında meydana gelecek momentin büyüklüğü hesaplanmak isteniyor. İlk olarak F kuvveti θ açısı kullanılarak bileşenlerine ayrılır. X yönündeki bileşeni F.cosθ, Y yönündeki bileşeni ise F.sinθ olur. O noktasında sadece Y yönündeki bileşen moment oluşturur. Çünkü diğer bileşenin izdüşümü O noktasından geçmektedir. Dolayısıyla F kuvvetinden dolayı O noktasında meydana gelen moment F.r.sinθ olarak bulunur.

Sağ El Kuralı Moment ( Tork )

Gelelim öğrencilerin en çok zorluk yaşadığı konuya: Sağ el kuralı. Aslında oldukça basit olan bu kural tam olarak detaylarıyla anlatılmadığı için öğrencilerin kafasını karıştırabiliyor. Momentin yönünü bulmak için sağ el kuralı kullanılır.

Sağ el kuralı moment

Sağ el kuralını uygulayabilmek için kuvvetin cismi hangi yönde döndürdüğünü anlamamız gerekir. Sağ elimizin 4 parmağını dönme yönüne koyduğumuz zaman baş parmak bize momentin yönünü verir.

Günlük Hayatta Moment Örnekleri

Günlük yaşantımızda birçok yerde moment etkisinden söz edebiliriz.

  • Kapıları açıp kapatırken tork etkisinden faydalanırız. Kapı koluna kuvvet uygulayarak kapı menteşesinde döndürücü moment etkisi oluştururuz.
  • Muslukları açıp kapatırken uyguladığımız kuvvet sayesinde döndürücü etki oluştururuz.
  • İngiliz anahtarı ile bir somunu sıkmak ya da gevşetmek için kuvvet uyguladığımızda moment meydana gelir.

Tavsiye Yazı: Oktet ve Dublet Kuralı Nedir?

Bu yazımda moment nedir, moment nasıl hesaplanır sorularını elimden geldiğince cevaplamaya çalıştım. Ayrıca öğrencilerin en çok sıkıntı yaşadığı kurallardan birisi olan sağ el kuralını da mümkün olduğunca açıkladım. Tork ile ilgili aklınıza takılanları yorum kısmından sorabilirsiniz.

YORUM YAP

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir