Bulutsu Nedir? Bulutsu Çeşitleri Nelerdir?

bulutsu nedir

Bulutsu nedir sorusu uzaya, astronomiye ilgi duyan herkesin aklına en az bir defa gelmiştir. Evrende bugüne kadar var olmuş bütün yıldızların başlangıç noktası olan bulutsuları bu yazımda detaylı şekilde açıklamaya çalışacağım. Nebula olarak da bilinen bulutsu nedir, bulutsu çeşitleri nelerdir hadi gelin hep birlikte öğrenelim.

Bulutsu Nedir?

Uzayda farklı türlerde ve geniş alanlara yayılmış şekilde gazlar bulunur. Toz, hidrojen, helyum ve diğer iyonize gazların bir araya gelerek oluşturdukları yapıya bulutsu denir. Bulutsular genel olarak yıldızların arasında yer alırlar ve yıldızların yaydığı enerji sayesinde görünür hale gelirler.

20.YY’a kadar teknoloji henüz yeterince gelişmediği için gökbilimciler çoğu gök cismine bulutsu adını verdiler. Fakat daha sonra teknoloji geliştikçe yeni çıkan teleskoplar sayesinde bulutsu adını verdikleri çoğu şeyin aslında bulutsu olmadığını fark ettiler.

1920 yılında ünlü Amerikalı bilim adamı Edwin Hubble; o zamana kadar yapılmış en güçlü teleskop ile yaptığı gözlemde bulutsu adı verilen çoğu gök cisminin aslında galaksiler olduğunu keşfetti. Örnek vermek gerekirse Andromeda Bulutsusu olarak bilinen cismin aslında bir galaksi olduğunu fark etti.

Yine bu yıllarda gök bilimciler yaptıkları gözlemlerle bulutsuların birçok türünün olduğunu gözlemlediler. Bulutsu çeşitleri nelerdir gelin hep birlikte bakalım.

bulutsu çeşitleri nelerdir

Bulutsu Çeşitleri Nelerdir?

Bulutsuları temel olarak 5 başlık altında inceleyebiliriz:

  • Salma Bulutsusu
  • Karanlık Bulutsula
  • Yansıma Bulutsusu
  • Gezegenimsi Bulutsu
  • Süpernova Kalıntıları

Salma Bulutsusu

Kendi ışıklarına sahip olan ve etrafa değişik renklerde ışık saçabilen bulutsulardır. Salma bulutsusuları, çok yüksek sıcaklıkta iyonize olmuş gazlardan meydana gelirler. Plazma, Salma bulutsusuna güzel bir örnektir. Sıcak ve iyonize halde bulunmalarının sebebi ise yanında bulundukları yıldızın yaydığı enerjidir.

Karanlık Bulutsular

Diğer adı soğurma bulutsularıdır. İçlerinde meydana gelmekte olan yıldızları barındırırlar. Çok yoğun oldukları için içlerinden ışık geçmesine izin vermezler. Koyu renkli gazlardan ve tozlardan oluşurlar. Karanlık bulutsuları görebilmenin tek yolu parlak bir bulutsuyu örtmeleridir. Ancak o zaman gözlemlenebilirler. En bilinen bulutsulardan olan Atbaşı ve Kömür Çuvalı Bulutsusu, karanlık bulutsu ailesindendir.

Yansıma Bulutsusu

Adından da anlaşıldığı üzere yakınında bulunan yıldızlardan aldığı enerjiyi yansıtarak aydınlanan bulutsulardır. Yıldızlararası toz bulutu olarak da bilinen yansıma bulutsusu genelde mavi renge sahiptir. Her ne kadar tek olarak gözlemlendiği zamanlar olsa da çoğunlukla bir başka bulutsu ile birlikte bulunurlar.

Gezegenimsi Bulutsular

Gezegenimsi bulutsu deyince akla ilk olarak gezegenler gelir. Fakat gezegenimsi bulutsunun gezegenlerle hiçbir alakası yoktur. Tam aksine yıldızlar ile alakalıdır. Artık ömrünün sonuna gelmiş kızıl dev aşamasında olan yıldızların, patlamalar sonucu dış katmanlarını atmalarıyla oluşurlar. Bir yıldızın hayatına gezegenimsi bulutsu formuna geçerek son vermesi için başlangıç kütlesinin sekiz güneş kütlesinden daha az olması gerekir. Bu patlama gerçekleştikten sonra yıldızdan geriye sadece çok sıcak bir beyaz cüce kalır.

Süpernova Kalıntıları

Bu bulutsu türü süpernova adı verilen büyük kütleli yıldızların, yaşamlarının son evresinde devasa bir patlama geçirmesi sonucu meydana gelir. Gezegenimsi bulutsular da patlama sonucu oluşurlar fakat süpernova kalıntıları kadar dağılmazlar. Süpernova yıldızlarının yaşadığı patlama daha büyük olduğu için etrafa daha çok saçılırlar.

Tavsiye Yazı: Dalga Boyu Nedir?

Bulutsular Nasıl Oluşur?

Bulutsu nedir yazıma bulutsular nasıl oluşur sorusuna cevap vererek devam etmek istiyorum. Bir bulutsu meydana gelmeden önce aslında bir yıldızdır. Zaman geçip bu yıldız büyüdükçe patlamalar sonucunda beyaz cüce, karadelik ya da nötron formuna geçer. Fakat bu formlardan birine geçmeden önce de daha fazla büyüyüp kırmızı süperdev olur. Kırmızı süperdev haline geçen büyük kütleli yıldızlar basıncın ve yüksek sıcaklığın etkisiyle etrafa gaz yayarlar. Hızlı şekilde etrafa yayılan bu gazlar birleşerek bir gaz bulutu halini alırlar. Bu gaz bulutu yaklaşık olarak 15.000 C sıcaklığa sahiptir. Basınç ve sıcaklık etkisiyle gaz bulutunda füzyon reaksiyonu başlar. Füzyon reaksiyonu meydana gelmekte olan yeni bir yıldızın ilk temelidir. Bu küçük yıldız zamanla büyür ve etrafa gaz yaymaya başlar. İşte bu gaz püskürtmeleri sonucunda da bulutsular oluşurlar.

Bu yazımda bulutsu nedir, bulutsu çeşitleri nelerdir sorularına elimden geldiğince cevap vermeye çalıştım. Bulutsu hakkında soru ve görüşlerinizi yorum kısmından benimle paylaşabilirsiniz.

YORUM YAP

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir