Zemin Sıvılaşması Nedir?

zemin sıvılaşması nedir

Deprem esnasında yapılarda birçok hasar, istenmeyen durum meydana gelir. Bunlardan birisi de zemin sıvılaşmasıdır. Özellikle Türkiye gibi deprem riskinin olduğu ülkelerde yeni yapılar inşa ederken zemin sıvılaşması riskini her zaman göz önünde bulundurmalıyız. Bu yazımda halk arasında kum kaynaması olarak da bilinen zemin sıvılaşması olayı hakkında bilgi vermek istiyorum. Zemin sıvılaşması nedir gelin hep birlikte öğrenelim.

Zemin Sıvılaşması Nedir?

Özellikle kum, kil, silt gibi gevşek malzemeli zeminlerin yer altı su seviyesinin altında kalan tabakalarının, deprem kuvvetlerinin etkisi altında dayanımlarını yitirip katı yerine viskoz davranış göstermesi durumuna zemin sıvılaşması denir. Sıvılaşma anında efektif basınç boşluk suyu basıncına eşit hale gelir. Zemine ani bir yük uyguladığımız zaman zeminde aşırı derecede boşluk suyu basıncı üretildiği için zeminin kesme mukavemetinde ani bir düşüş gözlenir. Bu yüzden zemin mukavemetini kaybeder ve zemin sıvılaşması denilen olay meydana gelir.

Zemin Sıvılaşması Çeşitleri

Zemin sıvılaşması temel olarak : Akma türü zemin sıvılaşması ve devirsel hareketlilik türü sıvılaşma olarak ikiye ayrılır.

  • Akma türü zemin sıvılaşması= Yamaç eğiminin fazla olduğu suya doygun zeminlerde meydana gelir. Sıvılaşmış zemin mukavemetinin, denge halindeki zemin mukavemetinden daha az olduğu durumlarda meydana gelir. Akma türü zemin sıvılaşması olması için zeminin gevşek olması gerekmektedir.
  • Devirsel hareketlilik türü sıvılaşma= Sıvılaşmış zemin mukavemetinin denge durumundaki zemin mukavemetinden daha büyük olduğu durumlarda görülür. Daha çok suya doygun haldeki çökellerde meydana gelir.

Zemin Sıvılaşmasına Etki Eden Faktörler

Zemin sıvılaşması birçok faktöre bağlı olarak meydana gelebilir. Zemin sıvılaşmasına etki eden faktörler şunlardır:

  • Zeminin Özellikleri
    • Relatif sıklık
    • İnce tane oranı
    • Tane boyutu karakteristiği
    • Zeminin drenaj koşulları
    • Zeminin derinliği
    • Yeraltı su seviyesi derinliği
  • Jeolojik Koşullar
  • Yer hareketleri

Zemin Sıvılaşması Nasıl Oluşur?

Zemin sıvılaşması nedir yazıma zemin sıvılaşmasının oluşumu ile devam etmek istiyorum. Gevşek taneli zeminler hareketli yüklerin etkisi altında sıkışmaya çalışırlar. Fakat zeminde taneler arası boş değil su ile doludur. Dinamik yükler de bu suyun dışarı çıkmasına izin vermez. Su dışarı çıkmadığı için de zemin sıkışamaz. Dolayısıyla zemin katı halden viskoz hale geçer ve zemin sıvılaşması olayı meydana gelir.

Zemin Sıvılaşması Nasıl Önlenir?

Herhangi bir yapı inşa etmeden önce zeminin analizi detaylı bir şekilde yapılmalıdır. Bu analiz sonucunda zeminin sıvılaşma riskinin olup olmadığı belirlenmelidir. Şayet zeminde sıvılaşma riski varsa bir takım önlemler almak gerekir. Her zemine göre alınacak önlemler farklıdır. Yani bir zeminde olumlu sonuç veren yöntem diğerinde olumlu sonuç vermeyebilir. Fakat yine de genel olarak zemin sıvılaşması önlemleri neler bahsetmek istiyorum.

  • Kazık temel kullanımı
  • Binanın sıvılaşma riski olan zeminin altındaki sağlam temele oturtulması
  • Zemindeki fazla suyun drenaj ile uzaklaştırılması
  • Sıvılaşma ihtimali olan zeminin sıkılaştırılması
  • Zemine bir takım kimyasal müdahalede bulunulması

Zemin sıvılaşmasına karşı alınabilecek önlemlerden bazılarıdır.

Tavsiye Yazı: Porozite Nedir?

Bu yazımda zemin sıvılaşması ile ilgili aklınıza gelebilecek her türlü soruya cevap vermeye çalıştım. Zemin sıvılaşması nedir umarım anlaşılmıştır. Soru ve görüşlerinizi yorum kısmından benimle paylaşabilirsiniz.

3 Comments
  1. Avatar
  2. Avatar
    • Tazemühendis

YORUM YAP

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir