Asit Nedir? Asitlerin Özellikleri Ve Asitlerin Çeşitleri

Asit Nedir? Asitlerin Özellikleri Nelerdir?
asitlerin özellikleri ve asitlerin çeşitleri

Günlük hayatta asit nedir sorusu sıkça karşımıza çıkmaktadır. Asitler, doğal ve yapay olmak üzere doğada bulunurlar. Çeşitli sektörlerin önemli parçası olan asitle;, sanayi, gıda, endüstri ve ilaç gibi sektörlerde oldukça revaçtadır. Bu yazımda sizlere asit nedir ve asitlerin özellikleri nedir soruları hakkında bilgi vereceğim.

Asit Nedir?

Asit nedir, diyecek olursak eski tarihine de bakmak gerekir. Eski kaynaklarda ekşit veya hamız olarak da karşımıza çıkmaktadır. Asit özellikteki maddeler, suda çözündüğü zaman hidrojen iyonunun derişimini artıran maddelerdir. Bu tanım, kimyagerler tarafından farklı şekillerde de yapılabilmektedir. Kovalent bağ yaptığı zaman elektron alan bileşikler ya da sulu çözeltilerine proton veren bileşiklere asit denir. Hidrojen iyonları çözündüğü çözeltiyi asidik hale getirir.

Sıkça karşılaştığımız bazı asitler ve piyasa adları şunlardır;

  • Hidroklorik Asit – Tuz Ruhu
  • Nitrik Asit – Kezzap
  • Fosforik Asit – Fosfor Asidi
  • Sülfirik Asit – Zaç Yağı
  • Asetik Asit – Sirke Ruhu
  • Formik Asit – Karınca Asidi

Asitlerin Özellikleri

  • Sulu çözeltilerinde hidrojen iyonu verirler. Tüm asitler hidrojen iyonu içerir.
  • Asitlerin tatları ekşidir.
  • Sulu çözeltileri elektrik akımını iyi iletir.
  • Katı, sıvı ve gaz halde doğada bulunabilirler.
  • Metallere etki ettiği zaman hidrojen gazı açığa çıkarırlar böylece metalleri aşındırarak yapılarında bozulmaya sebep olurlar.
  • Asitler, sadece cam ve plastik maddelere herhangi bir zarar vermez.
  • Cilt ile temasları halinde yanıcı bir his oluştururlar.
  • Seyreltik olan asit çözeltilerinin tadı ekşidir.
  • Karbonat çeşidi ile tepkimeye girerlerse karbondioksit gazı açığa çıkarırlar.
  • Bazik özellikteki maddeler ile tepkimeye girerlerse tuz+su oluştururlar.
  • pH dereceleri 0-7 arasındadır.
  • Fenolftalein damlatıldığında herhangi bir renk değişimi gözlenmez.
  • Metil oranjın rengini kırmızı renge çevirirler.
  • pH belirteci olarak kullanılan turnusol kağıdı, asitlerle tepkimeye girdiği zaman kırmızı rengini alır. (Bu kısmı aklınızda tutmakta zorlanıyorsanız size öğrencilik hayatımda kullandığım ufak bir kodlama bırakıyorum. Mustafa Kemal Atatürk = MKA (baş harfleri) = Maviden Kırmızıya Asit )

Asit Türleri

Asit sınıflandırmasında, her bir molekül başına düşen hidrojen atomu sayısı baz alınmaktadır. Molekülün başına bir tane hidrojen atomu düşüyorsa bu tür asitlere monobazik asit denir. Bu isimlendirme hidrojen sayısına göre dibazik, tribazik ve polibazik olarak devam etmektedir.

Asitler aynı zamanda doğada organik ve inorganik olarak bulunurlar.

Organik Asit

İnsanların, hayvanların ve bitkilerin ürettiği asidik özelliğe sahip karbon bileşimlerine organik asit denir. Besinlerin içinde de bulunan bu asitler genel olarak zararsızdır. Doğal ortamda saf olarak bulunabildikleri gibi yapay olarak da üretilebilmektedirler. Canlı organizmasına herhangi bir katkı veya kalıntı bırakma durumları yoktur.

  • Malik asit
  • Asetik asit
  • Sitrik asit
  • Formik asit
  • Sorbik asit
  • Bütirik asit
  • Propiyonik asit
  • Fumarik asit

Organik asitlere örnektir.

İnorganik Asit

Mineraller ve metal özellikte olmayan maddeler yardımıyla yapılan asitlere inorganik asit denir. Endüstri alanında kullanılan asitlerin çoğu inorganik asittir. Başlıca kullanım alanlarına örnek verecek olursak boya sanayisi, gübre sanayisi, plastik ürün üretimi gibi alanlarda inorganik asitler kullanılır. İnorganik asitlerin konsantre edilmiş halleri oldukça aşındırıcıdır.

  • Hidroklorik asit
  • Fosforik asit
  • Hidrojen klorür
  • Nitrik asit ve sülfirik asit

İnorganik asitlere örnek olarak verilebilir.

Asit Çeşitleri Nelerdir?

Asitler çok geniş bir yelpazeye yayılmıştır ve sayıları oldukça fazladır. Günlük hayatta sıkça karşımıza çıkan veya adını çokça duyduğumuz asit çeşitleri hakkında sizlere bilgi vermek istiyorum.

  • Asetik asit etonoik asit olarak da bilinir. Sirke içinde bulunan asittir. Turşu yapımında kullanılır. Karboksilik asitlerin en küçükleri arasında yer alır.
  • Asetilsalisilik asit ilaç sanayisinde oldukça kullanılan ve aslında bir ilaç olan asit çeşididir. Damar içinde kanın pıhtılaşmasına bağlı tıkanıklığı önler.
  • Askorbik asit C vitamini olarak bilinir ve kullanımı oldukça yaygındır. İlaç sanayisinde oldukça revaçtadır.
  • Benzoik asit benzoin reçinesinden elde edilir ve gıda sanayisinde kullanılır. Kristal yapıdadır, Katı ve renksizdir.
  • Borik Asit günlük hayatta kullanılan kozmetik ürünlerin yapımında kullanılan yaygın bir asit çeşididir.
  • Bütirik asit gıda ve parfüm sanayisinde kullanılmaktadır. Hayvansal ve bitkisel yağlarda bulunan doymuş yağ asidi olarak bilinmektedir.
  • Folik asit çoğumuzun severek tükettiği bir meyve olan çilekte bulunur. B grubuna ait bir vitamin çeşididir (B9).
  • Formik asit karınca asidi olarak da bilinir. Arı yetiştirmeciliğinde de kullanılır. Mantar ve bakteriler üzerinde öldürücü etki yaratır. Çeşitli sanayilerde kullanılır bunlardan birisi çelik sanayisidir. İlaç sektöründe de yaygın olarak kullanılmaktadır.
  • Fumarik asit bitkilerde doğal yolla bulunan organik asitlerden birisidir. Gıdalarda fazla miktarda bulunması sonucu böbreklere zarar verici etki (nefrotoksik) yaratmaktadır.
  • Laktik asit ticari amaçlı kullanılır. Büyük ölçüde ekşimiş sütten elde edildiği için süt asidi de denir.
  • Hidrojen klorür renksiz görünümlü olan zehirleyici etkideki gazdır. Hidrojen ve klor elementleri sayesinde bir araya gelen inorganik özellikteki bir bileşiktir.
  • Hidroklorik asit bir diğer adı tuz ruhudur. tekstil sanayisinde, kağıt imalatında ve petrol ürünlerinde kullanılır. Hidrojen klorürün sulu çözeltisi sayesinde hidroklorik asit oluşur.
  • Malik asit elma başta olmak üzere pek çok sebze ve meyve içerisinde doğal olarak bulunmaktadır. Asitliği düzenlemede rol oynar.
  • Nitrik asit kezzap olarak da bilinir. Organik bir asittir.
  • Oleik asit hayvansal ve bitkisel, katı ve sıvı yağlarda doğal olarak bulunan yağ asidi çeşididir. Sabun yapımı sanayinde kullanılır. Özellikle dericilik alanında da çokça kullanılır.
  • Propiyonik asit süt ürünleri ve sirke içinde doğal olarak bulunmaktadır. Gıda sanayisinde kullanılmaktadır. Bu sanayideki yeri, lezzet arttırıcı ya da antimikrobiyal özellikte kullanılmasıdır.
  • Sitrik asit limon ve turunçgillerde doğal olarak bulunmaktadır. Dünyada en çok kullanılan gıda katkı maddelerinin başında yer almaktadır. İlaç sanayisinde de kullanılmaktadır. Ayrıca sitrik asit bir çok bakteri ve virüse karşı güçlü bir dezenfektandır. Bu sebeple temizlik sanayisinde de sıkça tercih edilir.
  • Sorbik asit gıdaları koruyucu olarak kullanılan ve doğal yollarla elde edilen bir asit türüdür.
  • Sülfirik asit oldukça aşındırıcı bir asittir. Görünüş olarak renksiz ve yağ gibi bir kıvama sahip olan sülfirik asit, sanayide de oldukça kullanılan önemli bir asittir. Bir diğer adı hidrojensülfattır.
  • Tartarik asit organik bir asit çeşididir. Meyvelerden üzümde bulunmaktadır. Gazoz ve tatlı çeşitlerinde kullanımı oldukça yaygındır. Yün boyama sanayisinde de kullanılmaktadır.

Asit Yağmuru Nedir?

Asit nedir dediğimizde aklımıza gelen bir diğer olay ise asit yağmurlarıdır. Asit yağmurları adını sıkça duyduğumuz ama hakkında pek detaya sahip olmadığımız zararlı yağış şekillerinden biridir. Peki nedir bu asit yağmurları?

Asit yağmurları, yağmur, kar, çiğ ve sis gibi yağış şekilleri ile asidik kimyasalların yeryüzüne yağması olayıdır. Asit yağmurlarının oluşmasının asıl sebebi fosil yakıtların kullanılmasıdır. Atmosferde azot dioksit, kükürt dioksit ve karbondioksit gazlarının yayılımı sonucunda bu gazlar kimyasal dönüşüm geçirirler. Dönüşüm ardından bulutlarda bulunan su damlacıkları sayesinde emilen bu gazlar, yaşadığımız yeryüzüne yağış şekilleri ile düşmektedirler.

Normal yağmurun en düşük pH’ı 5.6 kabul edilir. Eğer yağış pH’ı 5.6’nın altında olursa bu yağışlara asit yağmuru adı verilir. Ancak değişen dünya ve asidik doğal oluşumlar nedeniyle normal yağmurların pH’ı çoğu zaman 4.5- 5.6 arasında değişmektedir. Bu sebeple asit yağmurları olarak adlandırmak için, pH 5’in altında olduğu zaman meydana gelir, diye tabir etmek daha doğru olacaktır.

Asit Yağmurları Nasıl Oluşur?

Asit yağmurları yapay yani insan kaynaklı yolarla oluşabildiği gibi doğal yollarla da oluşabilmektedir. Doğada olan pek çok olay asit yağmurlarını tetiklemektedir.

Asit yağmurları sadece insan yapımı motorlu araçlar, fabrika dumanları veya deodorant kullanımı gibi sebeplerle oluşmaz dünyada halen aktif olan yanardağların ozon tabakasına salgıladığı gazlarda, asit yağmurlarının oluşmasında oldukça etkilidir. Doğal olarak oluşmasına bir diğer etken ise bataklıklarda, okyanuslarda ve karada yaşayan bazı canlıların zararlı gazlar yaymasıdır. Bu gazların yayılımı da asit yağmuru oluşumunda oldukça etkilidir.

Asit Yağmurlarının İnsan Sağlığına Etkileri Nedir?

Asit yağmurlarının insan sağlığına olumsuz etkileri oldukça fazladır. Direkt olarak maruz kalma durumunda gözlerde kızarıklık ve yanma, deri yanıkları gibi tahriş ve tahrip edici durumlar gözlenmektedir. Asit yağmuru ile açığa çıkan sülfirik asit ve nitrik asit partiküllerini direkt olarak solumak akciğerlere de büyük zararlar vermektedir. Sadece insan hayatına değil doğal güzelliklere, büstlere, heykellere de zarar veren bu yağmurlar eğer tarım alanlarına yağarsa besinleri de zehirlemektedir. Bu besinlerin tüketimi insan vücuduna kalıcı ve geçiçi hasarlar vermektedir.

Tavsiye yazı: Atom numarası nedir? Kütle numarası nedir?

Bu yazımda asit nedir, asitlerin özellikleri nelerdir sorularına elimden geldiğince cevap vermeye çalıştım. Ayrıca günlük hayatta sık sık karşılaştığımız asit çeşitleri konusunda da sizleri bilgilendirmek istedim. Umarım faydalı bir yazı olmuştur, soru ve görüşlerinizi yorum kısmından benimle paylaşabilirsiniz.

One Comment
  1. Avatar

YORUM YAP

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir