İş Etüdü Nedir? İş Etüdü Örnekleri

İŞ ETÜDÜ NEDİR
İŞ ETÜDÜ NEDİR

Merhaba arkadaşlar bugün sizlere İş Etüdü Nedir? İş Etüdünün Amaçları Nelerdir? İş Etüdünün Uygulama Alanları Nelerdir? Gibi soruların cevaplarının yer aldığı bir yazı yazmak istiyorum. Özellikle endüstri mühendislerini diğer mühendislik dallarından ayıran iş etüdü nedir sorusuna gelin hep beraber cevap bulalım.

İş Etüdü Nedir?

İş etüdü nedir sorusuna cevap bulabilmemiz için

 öncelikle endüstri mühendisliğinin ne olduğunu inceleyelim. Endüstri mühendisliği, insan, malzeme ve makinedan oluşan sistemi en verimli hale getirmek ve bunun devamlılığını sağlamayı amaçlamaktadır. İnsan, malzeme ve makine üçlüsünden aynı anda en fazla kar ve en az zarar elde etmeye amaçlayan bu mühendislik dalı bunların bir uyum içerisinde hareket etmesini sağlamaktadır. Peki, iş etüdü bunun neresinde? İş etüdü nedir adlı sorumuza cevap arıyorsak eğer verimlilik kelimesi bizlerin anahtar kelimesi olmalıdır. İş etüdü, işletmelerde gerçekleşen işlerin sistematik olarak incelenmesi ve amaçlara uygun olarak düzenlenmesini hedefleyen yöntemdir. İş etüdü verimlilik ile doğrudan ilgilidir. Burada amaç, bir işi iyileştirmeye çalışmak ve bunu en ekonomik koşullarda yapabilmeyi sağlamaktır. Peki, bütün iş etüdü nedir sorusu cevaplandığına göre artık iş etüdü kavramı ilk nerede ortaya çıktı? Gibi sorula yanıt bulabilmek için iş etüdünün tarihçesini inceleyelim.

İş Etüdü Tarihçe

İş etüdü sanayi devrimi ve endüstri mühendisliğine paralel olarak, işletmelerin hedeflerine ulaşmaları amacıyla ortaya çıkmıştır. Tarihte ki bilinen ilk iş etüdü çalışması 1770 yılında Fransız mühendis, M. Peronnet tarafından hazırlanan toplu iğne imalatı ile ilgilidir. Atölyede 10 işçi günde 200 toplu iğne üretebiliyordu. Peronnet bu atölyedeki çalışmaları 18 ayrı istasyona ayırarak, basit düzenekler ve basit düzenlemeler ile işi 10 işçiye dağıtarak günlük üretimi 240 katına çıkarmış ve 480000 toplu iğne üretimi yapılmıştır.                                                                                          
Devam eden yıllarda, Robert Owen yönetiminde, sanayide insan faktörünün önemine yönelik çalışmaların yapılmış ve 1830 yıllarında Charles Babage sanayide yöntemin, belirli prensiplere dayandığını göstermek üzere bazı iş ölçümleri yapılmıştır. Fakat iş etüdünün öncüsü, bilimsel yönteminde kurucusu olan Frederick Taylor’dur.

İş Etüdü Amaçları

İş etüdünün amaçlarını iyi anlayabilmek için aslında tekrar iş etüdü nedir kısmında anlatılanlara bakmamız gerekiyor. Bunları şöyle bir toparlayacak olursak:

1-Gereksiz iş hareketlerini ortadan kaldırmak,                                  
2-Gerekli olan faaliyetleri ise en ekonomik şekilde düzenlemek.

İş etüdünün amacı, bir işi iyileştirmeyi ve bu iyileştirmeyi de en ekonomik yollarla yapmayı amaçlamaktadır. Elimizde mevcut bulunan kaynakları kullanarak yapılacak üretimi, çok az ya da hiç yatırım kullanmadan arttırmayı hedeflemektedir. Aynı zamanda işin gerçek maliyetlerini; işçilik maliyeti, ham madde miktarı gibi faktörleri indirgeyerek iyileştirme önerileri geliştirebilmeyi amaçlamaktadır. Bir örnek ile açıklayacak olursak, insan emeğinin yoğun olarak kullanıldığı bir fabrika düşünelim. Bu fabrikada büyük bir atölyede çalışan bir ustamız olsun. Bu usta A malzemesini 30 dakikada üretmektedir. Gün içerisinde mola saatlerini çıkardığımız zaman toplam çalışma süresi 450 dakika olmaktadır. 450 dakikada A malzemesinden 15 adet üretmektedir. Peki, herhangi bir yatırım yapmadan bu miktarı nasıl arttırabiliriz? Bu sorunun cevabı bu usta ve atölye üzerine yapacağımız iş etüdü çalışmalarında gizli. İş etüdü tekniklerine çok girmeden bu durumda basit bir iş yeri düzenlemesiyle bile günlük üretimi arttırabiliriz. Çalışma yeri düzenlemeden kastımız burada ustamızın hareket sayını minimumda tutarak(böylece yorulma miktarını da kontrol altına almış olacağız), taşıdığı malzemelerin kullanım yönlerini ayarlayarak, kullandığı makinelerin ve çalışma sahasını düzenlemek diyebiliriz kaba bir tabir ile.                                                                                                                                   

İş Etüdü Uygulama Alanları

İş etüdünün uygulama alanlarını inceleyecek olursak:   

İşçi ücretlerinin belirlenmesi,                                                       
Maliyet hesaplarının yapılması,                                                                  
Malzeme, makine ve iş gücü kayıplarının önlenmesi,     
İş veriminin ve etkinliğinin arttırılması,       
İşin elemanlarına ayrılması ve standart zaman hesaplama,      
Performans ve temponun belirlenmesi,                                         
Tesis düzenleme.

İş Etüdü Aşamaları

 İş etüdü çalışması yapabilmek için öncelikli olarak temel aşamalara uymalıyız. Bu aşamalar ile sorunu tespit edip gerekli çalışmalar yapılacaktır.                                                                          

Aşamalara bakacak olursak:

Etüt yapılacak işin veya sürecin seçilmesi,
Seçilen iş veya süreç hakkında bilgi toplanması ve bunların kayıt edilmesi,                                                                         
Kaydedilen bilgilerin incelenmesi, işin sıralanması, amaç ve özelliklerinin gözden geçirilmesi,                                               
Bütün faktörler dikkate alınarak, analiz sonucunda en ekonomik yöntem geliştirilmesi,                                                              
Geliştirilen yöntemin, iş miktarının ve standart zamanının hesaplanması,
Yeni yöntemin ve yeni standart zamanın belirlenmesi,
Yeni yöntemin sisteme yerleştirilmesi Yeni standartların kontrollü bir şekilde sürdürülmesi.

İş Etüdü Teknikleri

 İş etüdünün iki temel faktörü bulunmaktadır. Bunları metot etüdü ve iş ölçümü olarak ikiye ayırabiliriz.

Metot Etüdü: İşi kolaylaştırmayı ve işin yapışına yönelik daha ekonomik yöntemler bulmayı hedefler.
İş Ölçümü: Temel olarak işin ne kadar sürede yapılacağını hesaplamaktır. İş üzerinde etkin olmayan sürenin belirlenmesi, bu sürenin azaltılması için çalışmalar yürütülmesine, nitelikli bir işçinin, belirli bir işi, belirli bir çalışma hızıyla yapması için gereken zamanı belirlemek amacıyla çeşitli tekniklerin uygulanması anlamına gelmektedir.

İş Etüdü-İnsan İlişkileri

Başarılı bir çalışma ortamı sağlayabilmek açısından şirketteki çalışanlar ve yöneticilerle iş etüdü hakkında bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır.
Bir çalışma ortamında çalışanlar ve iş verenler ortak amaç doğrultusunda ellerinden geleni yapmaya çalışmaktadırlar. Fakat göz ardı edilen ufak noktalar, düzensiz bir çalışma alanı, çalışanların seviyelerine göre ayarlanmamış makineler, eldeki kaynağı kullanma konusundaki başarısızlık, verimsiz bir çalışma ortamına sebep olur.
Bu gibi durumları düzeltmek için iş etüdü uzmanının yeri büyük önem taşır. Bilinçli bir iş etüdü uzmanı özellikle ustabaşılar ile aralarını iyi tutmalıdır. Çünkü bir üretim hattında söz sahibi ve yetki onlardadır. Onlarla ortaklaşa çalışmak ise verimi arttıracaktır. İş etüdü çalışanı işe başlamadan önce ustabaşına iş etüdünün ne olduğunu, niçin ve ne şekilde yapılması gerektiğini anlatmalıdır. Yoksa çalışma konusunda sorunlar çıkabilmektedir.

İŞ ETÜDÜ FAYDALARI    

İş etüdünün faydalarına gelecek olursak, öncelikle iş etüdü nedir kısmında açıkladığımız bölüm anlaşıldığında faydaları da ortaya çıkacaktır.

İş etüdü, işi yeniden düzenlenmesi ile bir şirketin verimliliğini arttırmasının en önemli yoludur.
İş etüdü çalışmaları sayesinde eldeki kaynaklar daha verimli kullanılırken
fazla bir maliyet durumu söz konusu olmaz.
İş etüdü işi komple ele alır. Çalışan ile işi birbirinden bağımsız düşünmez. Bu şekilde çalışan işi ile bir uyum yakalar. Bu uyum sonucunda çalışan maksimum verim ile en sağlıklı pozisyonlarda çalışır, ortaya çıkan malzemede olumlu değişmeler meydana gelir.
İş etüdü çalışmalarını her yerde kullanabilirsiniz. Emek yoğunluğu ile çalışan fabrikalarda da, makine yoğunluğu ile çalışan fabrikalarda da.
İş etüdü çalışmaları sayesinde, yönetim sürekli üretimi kontrol altında tutabilmektedir. Bu şekilde ortaya çıkan herhangi bir kusurlu bir üretimin bütün yönlerini ortaya çıkarabilir.

İş Etüdü Örnekleri

İş etüdü çalışması yaparken öncelikle hangi yöntemin kullanılacağına karar vermek gerekiyor. Her bir yöntem bir iyileştirmeye hizmet etmektedir. Sizler için iş etüdü örnekleri toparladık. Gelin onları inceleyelim.

Gannt Şeması Örneği

Gantt Şeması Örneği

Bu çalışma marangozhane atölyesinde yapılmıştır. Gantt şemasını inceleyecek olursak, öncelikle ilk verilen diyagrama göre gantt şemasını çizdik. Bu şema sonucunda şirketteki problemler göz önüne serilmiştir. Bunları ve yapılabilecek iyileştirmeleri sıralayacak olursak:

•İşçinin boş bekleme süresi fazla ve düzensizdir.
•Yeni iş için hazır hale gelmek konusunda problem yaşanmaktadır.
•Makinelerin boş bekleme süresi fazladır.
•Bir iş geldiği zaman direkt çalışmaya başlanması gerekmektedir. Bekletilen iş daha sonra yoğunluğa sebep olmaktadır.
•Eski tarz kullanılan makineler bulunmaktadır. Bunlar üretim süresini uzatmaktadır. Aynı zamanda  işçi için ağır kullanıma sahiptirler.  Makinelerde güncel yöntemlere geçilmelidir.
•İşçiler arasında eşit iş yükü dağılımı bulunmamaktadır.

Balık Kılçığı Örneği

Şirketin araç takip, kontrol ve bakım hizmetleri üzerine balık kılçığı çalışması yapılmıştır. Balık kılçığı diyagramı sayesinde ortaya çıkan problemleri sebep-sonuç cinsinden ortaya çıkardık. Bunları inceleyecek olursak:

•Göze çarpan öncelikli problem, sorunlara geçici çözümler bulunması. Bu aracın bir süre daha yol almasına faydalı olmakta ancak tekrar arızalanmasına sebebiyet vermektedir. Bundan dolayı problemler önemlilik derecesine göre incelenmeli ve gerekli tedbirler önceden alınmalıdır. Bu şekilde geleceği görebilecek ve oluşacak herhangi bir problemler zincirinin önüne geçilecektir.
•Aynı zamanda yönetim kısmında bulunanların işi takip etme ve bu süreci daha hızlı yapmaları gerekmektedir.  Bozuk araç sayısı sürekli artmakta ve bu araçların sisteme girilmesi gerekmektedir. Bu onay süresi uzadıkça onarım süresinde sarkmalar meydana gelmeye devam edecektir. Bu yüzden anlık kontroller veya belirli aralıklarla yapılan kontroller ile bunun önüne geçebiliriz. •

İŞ AKIŞ ŞEMASI(MALZEME TİPİ)

Marangozhane atölyesinde iş akış şeması çalışması yapılmıştır. Bu sayede yapılacak işler kaydedilebilecek, işlem parçalarına ayrılabilecek ve gereksiz kısımları veya süreci negatif etkileyen aşamaları belirleyebiliriz.
İş akış şemasını inceleyecek olursak ilk karşımıza çıkan problem ve çözümü ise şu şekildedir:
•İşçinin gereksiz hareketleri fazla, bundan dolayı yorgunluk artar verim düşer.  Bu amaçla tezgahların yeri değiştirilmelidir. İşlerin yapılış açılarına göre tasarlanmalıdır.

Ders Olarak İş Etüdü

İş etüdü dersi, endüstri mühendisliğinin bölüm dersleri arasında yer almaktadır. Bir endüstri mühendisliği öğrencisinin önce iş etüdü nedir, amaçları nelerdir, uygulama alanları nerelerdir gibi temel soruları ve cevaplarını öğrendikten sonra hangi yöntem hangi durumlar için kullanılmalıdır bunu kavramalıdır.
İş etüdünün önce minimum maliyet ile maksimum verimi almayı amaçladığını göz ardı etmemelidir. Bundan dolayı iş etüdü çalışmalarında öncelikleri maliyet gerektirmeden, göz ardı edilen fakat önemli olan o noktaları teşhis edip düzenlemesi gerekmektedir. Dersin bütün kısımları birbiriyle bağlantılıdır. Bundan dolayı ders kaçırmamaya dikkat etmelidir.

İş Etüdü Sınava Yönelik Sorular

Öncelikli olarak iş etüdü nedir gibi tanım ve mantığını anlamış olmak gerekiyor sınava girmeden önce. Soruları mantıklı bir şekilde çözebilmek için kendinizi bir bakıma bir iş etüdü uzmanı yerine koymanız sizin için hem daha eğlenceli hem daha kolay olacaktır.
Daha sonra ise standart zaman hesaplamaya hakim olmanız gerekmektedir. Bunun birden fazla yolu var. Birbirinden farklı durumlar için farklı formüller bulunmaktadır.
Özellikle hangi durumlarda hangi yöntemlerin kullanıldığını bilmek gerekiyor. Kullanılan bu yöntemler sonucunda ortaya çıkan iyileştirmeleri de anlamak çok önemli. İlk akla gelenlerden: balık kılçığı, gantt çizelgesi, iş akış şeması gibi birbirinden farklı yöntemlere hakim olmak gerekiyor.
Metod Zaman Ölçümüne (MTM) hakim olmamız gerek

SON SÖZLER

Bu yazımda sizlere iş etüdü nedir sorusuna ve iş etüdü nedir sorununun cevabını anladıktan sonra da kullanım ve çalışma alanlarından bahsetmeye çalıştım. İş etüdü nedir sorusuna ve diğer birçok soruya cevap bulabilmenizi umuyorum.
Aynı zamanda çokta eğlenceli bir derstir. Umarım sizler için faydalı olabilmişimdir.

Betül Çayır Tüm yazıları

Atatürk Üniversitesi 3. sınıf Endüstri Mühendisliği öğrencisi. Taze Mühendis yetkili kişilerden biri.

Yorumlar (6)

YORUM YAZ
  1. Avatar Tazemühendis diyorki:

    İş etüdü nedir ? Gayet güzel açıklamışsınız Eline sağlık arkadaşım. Bu tarz bilgilendirici yazılarını yayına almak için sabırsızlanıyorum

    • Avatar Betül Çayır diyorki:

      Teşekkür ederim. Elimden geldiğince böyle bilgilendirici yazılar gelmeye devam edecek 🙂

  2. Avatar Caner diyorki:

    İş etüdü ile ilgili okuduğum en kapsamlı içerikti. Çok teşekkür ederim.
    Sizce bir inşaat mühendisliği öğrencisi de iş etüdünü iyi şekilde bilmeli mi

    • Avatar Betül Çayır diyorki:

      Ben teşekkür ederim öncelikle 🙂 İş etüdü çalışma hayatının önemli bir kısmını kapsıyor. Henüz önemi çok fark edilmemiş olsa bile yapılan iş etüdü çalışmalarının sonuçlarından bunu anlayabiliyoruz. İş etüdü çok kapsamlı bir uygulama birden fazla inceleme ve değerlendirme yöntemine sahip. Eğer bu konuda kendine güveniyorsan artısı olacağına inanıyorum kesinlikle. Fakat iş etüdü tamamen ayrı bir uzmanlık isteyecek kadar meşakatli ve yorucu bir süreç bunu da belirtmeden geçmeyeyim.

Yorum yaz

Bu yazıyla ilgili yorum yaparak görüşlerinizi belirtebilir,sorular sorabilirsiniz.

Araç çubuğuna atla